1. Trẻ 1 tuổi chỉ nói được “baba, mama” có phải chậm nói không?
Thực tế, ở mốc 12 tháng tuổi, trẻ mới chỉ bắt đầu những bước đi đầu tiên trong thế giới ngôn ngữ. Phần lớn các bé lúc này chỉ nói được vài từ đơn cực kỳ quen thuộc như "baba", "mama", "bà".
-
Điểm quan trọng cần quan sát: Nếu bé nói được ít từ nhưng biết gọi đúng người, hiểu được các yêu cầu đơn giản của mẹ (như "lấy cho mẹ cái bóng", "đi tắm nào"), biết quay lại khi gọi tên và biết dùng cử chỉ (chỉ tay, vẫy tay)... thì đây vẫn là sự phát triển bình thường. Mẹ đừng quá áp lực về số lượng từ vựng ở giai đoạn này nhé!
2. Các mốc phát triển ngôn ngữ quan trọng mẹ cần nhớ
Để đánh giá chính xác, mẹ hãy soi chiếu vào các cột mốc "vàng" sau đây:
-
3 - 4 tháng: Bé bắt đầu nhìn theo người lớn nói chuyện, biết phát âm những âm ê a vu vơ để đáp lại tiếng động xung quanh.
-
6 tháng: Trẻ phát âm được các âm dễ như "pa pa", "ma ma" một cách tự nhiên. Dù chưa hẳn hiểu nghĩa nhưng đây là bước chuẩn bị cho việc bật âm sau này.
-
18 tháng: Bé biết sử dụng các từ đơn để thể hiện nhu cầu rõ rệt như "đi", "ăn", "uống", "tè".
-
2 tuổi: Đây là mốc bùng nổ ngôn ngữ. Bé bắt đầu nói được từ đôi (ví dụ: "mẹ bế", "ăn cơm"), biết bắt chước lời người lớn và bắt đầu dùng các đại từ xưng hô.
-
2,5 - 3 tuổi: Bé nói rất nhiều, bắt đầu trở thành "ông cụ non" hay hỏi "tại sao" và có thể kể lại những câu chuyện ngắn.
3. Mẹ nên làm gì khi nghi ngờ con chậm nói?
Nếu cảm thấy con đang đi chậm hơn so với bạn bè, mẹ hãy bắt đầu từ những bước kiểm tra và thay đổi nhỏ sau:
-
Kiểm tra thính lực: Nghe là tiền đề của nói. Nếu bé nghe không rõ, con sẽ không thể bắt chước âm thanh. Đây là điều đầu tiên mẹ nên loại trừ nếu thấy con ít phản ứng với tiếng động.
-
Tăng cường tương tác trực tiếp: Ngôn ngữ đến từ sinh hoạt hằng ngày. Mẹ hãy tập thói quen "tường thuật" mọi việc mình đang làm: "Mẹ đang rửa bát nhé", "Bây giờ mình đi tắm cho thơm nào". Đọc truyện và hát cho con nghe cũng là cách "nạp" vốn từ cực tốt.
-
Đừng hiểu con quá nhanh: Một sai lầm phổ biến là bé chỉ cần chỉ tay là mẹ đã đưa ngay đồ vật. Hãy tạo cơ hội để con phải "nỗ lực" dùng âm thanh hoặc lời nói để yêu cầu. Mẹ hãy chờ vài giây và khuyến khích: "Con muốn lấy cái gì nhỉ? Quả bóng phải không?".
-
Hạn chế thiết bị điện tử: Tivi và điện thoại là giao tiếp một chiều, nó không giúp trẻ học cách phản hồi. Hãy thay thế bằng những cuộc trò chuyện thực tế.
Khi nào cần đưa con đi khám?
Mẹ nên đưa bé đến gặp chuyên gia nếu:
-
Bé chậm hơn rõ rệt so với các mốc trên.
-
Ít giao tiếp bằng ánh mắt, không có cử chỉ chỉ tay hay vẫy tay.
-
Không phản ứng khi được gọi tên hoặc dường như không hiểu những yêu cầu đơn giản nhất.
Việc can thiệp sớm trong giai đoạn vàng (trước 3 tuổi) sẽ mang lại hiệu quả tuyệt vời cho khả năng ngôn ngữ của con sau này.